Facebook

LEGIONOWSKI. Co działo się w Legionowie przez 100 lat – [Część I]

2019-01-06 1:52:32

Kalendarium Legionowa i powiatu Legionowskiego:

1918
● 11 listopada – zajęcie stacji kolejowej Jabłonna (obecnie Legionowo) oraz magazynów wojskowych w koszarach przez pododdział Polskiej Organizacji Wojskowej. Odzyskanie Niepodległości.
● 16 listopada – kpt. Mieczysław Kozar–Słobódzki komendantem koszar Jabłonna.
● 29 listopada – w koszarach w Jabłonnie rozpoczęto przeformowywanie oddziałów peowiackich w regularne jednostki Wojska Polskiego.

1919

● 15 stycznia – gen. Stanisław Szeptycki powołał Inspektorat Piechoty Legionów z siedzibą w koszarach w Jabłonnie i z gen. Bolesławem Roją jako jego dowódcą. Panująca w koszarach atmosfera i obecność wielu dawnych towarzyszy broni skłoniły gen. Roję do nadania koszarom w Jabłonnie nazwy Legionowo, która upamiętniała obóz polowy Legionowo na Wołyniu – miejsce stacjonowania Legionów Polskich w 1916 r.
● 21 stycznia – w Zegrzu w obecności gen. Roi ks. arcybiskup Stanisław Kakowski poświęcił kościół garnizonowy.
● 26 stycznia – odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego w wyniku których mandat poselski otrzymał Franciszek Buczny, wiceprezes szkół początkowych w gminie Jabłonna, rodzinnie związany z Łajskami i Wieliszewem.
● 13 września – utworzono Obóz Wyszkolenia Oficerów Wojsk Łączności w Zegrzu.

Legionowo, okolice stacji kolejowej. Fotografia wykonana z balonu, lata 30. XX w. Fot. Muzeum Historyczne w Legionowie

1920

● Lipiec – w koszarach w Legionowie utworzono ośrodek szkoleniowy Armii Ochotniczej do obrony Warszawy przed bolszewikami.
● 12–15 sierpnia – bohaterska obrona Nieporętu podczas wojny polsko–bolszewickiej stała się przełomowym momentem w Bitwie Warszawskiej pozwalającym odzyskać stronie polskiej inicjatywę w walce.
● Październik – Z Poznania przeniesiono do Legionowa Centralne Zakłady Aeronautyczne, które po licznych przekształceniach dały początek Wytwórni Balonów i Spadochronów.

1921

● 15 marca – W Legionowie powołano do życia Szkołę Powszechną nr 1.

1923

● 1 stycznia – Serock odzyskał prawa miejskie utracone w 1869 r. Pierwszym burmistrzem został Józef Jasiobędzki, wójt gminy Zegrze, a wcześniej kierownik poczty.

1925

● Maurycy hr. Potocki przeprowadził pierwszą parcelację majątku Jabłonna w rejonie stacji kolejowej i letniska Gucin. Wyodrębnionych zostało 537 działek w obrębie dzisiejszych ulic Warszawskiej, Sobieskiego, Krasińskiego i torów kolejowych. Nowe osiedle otrzymało nazwę Jabłonna–Legjonowa I.
● 10 sierpnia – utworzono parafię w Jabłonnie wyłączając jej teren z parafii Chotomów. Pierwszym proboszczem został ks. Zygmunt Siedlecki.

1926

● Wytyczona została osada parcelacyjna Jabłonna–Legjonowa II.
● Wybudowano port balonowy w koszarach w Legionowie.

Legionowo, ul. Piłsudskiego, lata 30. XX w.

1927

● W koszarach w Legionowie utworzono 1. Dywizjon Pociągów Pancernych.
● Przeniesienie do Legionowa fabryki guzików Stanisława Gierczyńskiego.
● W Zegrzu uruchomiono kurs juzistek (telegrafistek).
● 26 lipca – zarejestrowano Towarzystwo Miłośników Osiedla Gucin–Jabłonna znane później jako Towarzystwo Miłośników Legionowa. Stowarzyszenie to inicjowało nadawanie nazw ulicom, doprowadziło do powstania targowiska, poczty, parafii oraz włączyło się w organizację władz samorządowych Gminy Legionowo.
● 26 sierpnia – Legionowo odwiedził Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej prof. Ignacy Mościcki. Podczas wizyty miało miejsce odsłonięcie pomnika żołnierzy 2. Pułku Saperów Kolejowych poległych w wojnie polsko–bolszewickiej oraz wręczenie pułkowi sztandaru.

1928

● Wytyczono osadę parcelacyjną Jabłonna–Legjonowa III (tzw. III Parcela za torami).
● Uruchomiona została Elektrownia Maurycego hr. Potockiego w Jabłonnie zaopatrująca w prąd zakłady przesyłowe, odbiorców indywidualnych i komunalnych (dla oświetlania ulic) w okolicach Jabłonny, Legionowa, Nowego Dworu i Serocka.

1929

● W Borowej Górze wyznaczono „Centralny Punkt Astronomiczny dla nowego pomiaru państwa”.
● Kwiecień – w zakładach w Legionowie uruchomiono produkcję spadochronów „Polski Irvin” na licencji angielskiej.
● 15 września – w Legionowie sformowano 2. Batalion Balonowy.

1930

● W wyniku parcelacji dóbr leśnych Maurycego hr. Potockiego powstała osada Bukowiec z Feliksem Kacprzyckim jako sołtysem.
● Uruchomienie stacji kolejowej Przystanek dla obsługi Osady Parcelacyjnej Jabłonna–Legionowa II i III.
● 17 marca – na skutek rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Henryka Józewskiego wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu Ignacym Matuszewskim Legionowo stało się samodzielną gminą, w skład której weszły koszary wojskowe po obu stronach szosy do Zegrza, osada parcelacyjna Jabłonna Legionowa I, II i III, Folwark Ludwisin i wieś Cegielnia.
● Czerwiec – wizyta Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej prof. Ignacego Mościckiego i premiera Walerego Sławka w pałacu w Jabłonnie.
● 1 września – rozpoczęła się nauka w prywatnej Szkole Handlowej w Legionowie założonej przez gen. bryg. Bolesława Sierzputowskiego.
● Jesień – rejestracja Robotniczego Klubu Sportowego „Czerwoni”, którego kontynuacją jest dzisiejsza „Legionovia”.

Wizyta Prezydenta RP Ignacego Mościckiego w pałacu w Jabłonnie, 1930 r.

 

1931

● W Białobrzegach stanął pomnik dla uczczenia kryzysu przysięgowego i legionistów będący dziełem inżynierów Rudnickiego i Żelazowskiego.
● W Olszewnicy Starej odsłonięto Pomnik Odzyskania Niepodległości.
● 18 marca – w przeddzień imienin Marszałka odsłonięto pierwszy pomnik Józefa Piłsudskiego w Legionowie. Został on ufundowany przez pracowników Wojskowej Wytwórni Balonowej.
● 28 marca – W Legionowie rozpoczęło działalność Obserwatorium Aerologiczne Państwowego Instytutu Meteorologicznego.
● Lipiec – w Zegrzu Południowym żołnierze 1. Pułku Łączności ufundowali pomnik ku czci Józefa Piłsudskiego.
● Sierpień – w Legionowie ogłoszono nabór do nowoutworzonej Szkoły Handlowej gen. Sierzputowskiego.
● 15 września – Legionowo odwiedził słynny pilot Franciszek Żwirko.
● Listopad – w Zegrzu zakończono budowę stałego mostu przez Narew.

1932

● 4 lutego – Kuratorium Oświaty powołało do życia Szkołę Powszechną nr 2 przy ul. Jagiellońskiej w Legionowie.
● Kwiecień – RKS „Czerwoni” Legionowo rozegrał swój pierwszy mistrzowski mecz o punkty i zwyciężył KS „Hapoel” Warszawa 8:3.
● 12 lipca – ze stacji kolejowej w Legionowie wyruszyła Pierwsza Polska Wyprawa Polarna pod kierownictwem inż. Czesława Centkiewicza. Punktem docelowym ekspedycji była Wyspa Niedźwiedzia. Jej przebieg Centkiewicz opisał w książce „Wyspa mgieł i wichrów”.

Rynek w Legionowie, msza polowa z okazji święta 3 Maja, 1933 r.
Fot. Muzeum Historyczne w Legionowie

1933

● W Górze utworzono Państwową Szkołę Rolniczą Żeńską.
● Czerwiec – rozpoczęcie produkcji w Zakładach Mechanicznych „Podkowa” S.A. w Michałowie.
● 2 września – Chicago (USA) zawody o Puchar Gordona Bennetta wygrał wyprodukowany w Legionowie balon „Kościuszko” z Franciszkiem Hynkiem i Zbigniewem Burzyńskim z 2. Batalionu Balonowego w Legionowie.
● 25 września – w Legionowie odbyły się VI Krajowe Zawody Balonów Wolnych o Puchar im. płk. Aleksandra Wańkowicza. Ich zwycięzcą został por. Jan Zakrzewski.
● 8 grudnia – metropolita warszawski ks. kardynał Aleksander Kakowski erygował parafię pod wezwaniem św. Jana Kantego w Legionowie.
● 24 grudnia – w Legionowie odbyło się uroczyste otwarcie kina „Bajka”. Było to piąte kino dźwiękowe w Polsce.

1934

● Na III Parceli został wytyczony cmentarz w Legionowie.
● 25 stycznia – w ramach ujednolicania lokalnego nazewnictwa Minister Spraw Wojskowych Józef Piłsudski urzędowo zmienił nazwę garnizonu Jabłonna na Legjonowo. W tym samym roku zmieniono również nazwę stacji kolejowej z Jabłonna na Legjonowo.
● 23 września – Warszawa, zawody o Puchar Gordona Bennetta wygrał balon „Kościuszko” z Franciszkiem Hynkiem i Władysławem Pomaskim, oficerami 2. Batalionu Balonowego w Legionowie.

Legionowo, Otwarcie wystawy „Choroby a Zdrowie” w Ośrodku Zdrowia i Opieki Społecznej Sejmiku Warszawskiego w Legionowie przy ul. Słowackiego 5, 1934 r.
Fot. Muzeum Historyczne w Legionowie

1935

● 3 maja – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę nowej szkoły w Nieporęcie.
● 10 maja – wizyta szwajcarskiego naukowca prof. Augusta Piccarda w Wojskowych Zakładach Balonowych w Legionowie, która zakończyła się wstępną umową na budowę balonu stratosferycznego.
● 16 września – Warszawa, zawody o Puchar Gordona Bennetta wygrał balon „Polonia II” ze Zbigniewem Burzyńskim i Władysławem Wysockim, oficerami 2. Batalionu Balonowego w Legionowie.
● 1 listopada – poświęcenie dzwonu Józef dla kaplicy garnizonowej przez biskupa polowego Wojska Polskiego ks. Józefa Gawlinę.

Legionowo, Obserwatorium Aerologiczne Państwowego Instytutu Meteorologicznego, lata 30. XX w.

1936

● W Legionowie odbyły się pierwsze w Polsce kursy dla instruktorów skoczków spadochronowych.
● 22 sierpnia – oddano do użytku linię kolejową na odcinku Wieliszew–Tłuszcz.

Zakład dla Sierot po Inwalidach Wojennych, Chotomów 9 VI 1937 r.
Skan ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego

1937

● 9 czerwca – w Chotomowie nuncjusz apostolski abp Filip Cortesi dokonał uroczystego poświęcenia Zakładu dla Sierot po Inwalidach Wojennych prowadzonego przez Zgromadzenie Sióstr Służebniczek NMP NP.
● 5 września – nad polami Wieliszewa odbył się pokaz pierwszego w Polsce grupowego skoku spadochronowego z udziałem 60 skoczków.

Porucznik Włodzimierz Lichacz (ofiara Zbrodni Katyńskiej) z córką na stacji kolejowej w Legionowie, w tle widoczna huta szkła „Jabłonna”, ok. 1936 r.
Fot. Muzeum Historyczne w Legionowie

1938

● 13 października – w Dolinie Chochołowskiej miał miejsce zakończony katastrofą start balonu stratosferycznego „Gwiazda Polski”, największego balonu świata wyprodukowanego w zakładach w Legionowie.

Opracował: Rafał Degiel


CZĘŚĆ II
CZĘŚĆ III
CZĘŚĆ IV

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *