Facebook

HARCERSTWO LEGIONOWSKIE. Z czasów Polski Ludowej i ćwierćwiecza III Rzeczpospolitej

2015-09-29 3:12:53

Jest rok 1945, na terenach wyzwolonych spod okupacji hitlerowskiej samoczynnie zaczynają działać drużyny harcerskie.

Już jesienią tego roku występowaliśmy z własnym sztandarem, a phm. Marka Ostapowicza Naczelnik Harcerzy powołał p.o. komendanta hufca. Następnie rozkazem L.4 z dn. 16.03.1946 r. phm. St. Godlewski zostaje mianowany Komendantem Hufca Harcerzy Legionowo Chorągiew Warszawska ZHP. We wrześniu 1946 r. na wniosek komendantki Warszawskiej Chorągwi Harcerek ZHP phm. Jadwigi Gronostajskiej Naczelniczka Harcerek powołuje Halinę Drewnikównę-Raczyńską komendantką Hufca Żeńskiego Legionowo.
Międzynarodowe rozstrzygnięcia spowodowały, że nasz kraj znalazł się w orbicie wpływów ZSRR. Model harcerstwa w tradycyjnym stylu był nie do zaakceptowania. Już w roku 1948 wprowadzono program Harcerskiej Służby Polsce pod hasłem „W nauce, pracy i walce – Czuwaj!”. W styczniu 1949 r. połączono hufce legionowskie w hufiec koedukacyjny Legionowo. W roku 1950 wcielono ZHP do Związku Młodzieży Polskiej i utworzono Organizację Harcerską pod kierownictwem ZMP – wzorowaną na organizacji pionierów radzieckich. Komendę hufca włączono jako referat „harcerski” zarządu ZMP miasta.



Na początku lat 50. do Legionowa powrócił druh Anatol Bryk i został pedagogiem w Szkole Powszechnej nr 3. Na prośbę kierownika szkoły Tadeusza Wardenckiego podjął się organizowania harcerstwa w szkole w ramach OH ZMP.
3 maja 1952 r. Legionowo otrzymało prawa miejskie, będąc częścią nowo powstałego powiatu nowodworskiego. W 1955 r. jedyna drużyna środowiska otrzymała sztandar, była to Drużyna Harcerska im. Hanki Szapiro-Sawickiej działająca w Szkole Powszechnej nr 3. Sztandar posiadał jeszcze symbole OH ZMP tzw. czuwajkę. A jesienią 1956 roku w Łodzi odbywa się zjazd odrodzeniowy ZHP, druh Anatol Bryk był jego uczestnikiem, jako jeden z 21 działaczy OHPL z woj. warszawskiego. Po zmianach już 16 Męska DH im. Hanki Szapiro-Sawickiej otrzymuje nowy sztandar z symbolami tradycyjnie harcerskimi. W roku 1958 z inicjatywy kapelana legionowskiego garnizonu ks. płk. Jana Mrugacza uczestniczyliśmy wraz z wojskiem w asyście sprowadzenia urny z prochami pomordowanych krajan w Palmirach (26.02.1940 r.).
W latach 60. Legionowo było ośrodkiem Hufca Powiatowego Nowy Dwór Mazowiecki. Prężnie organizowano akcje letnie, które były „oczkiem w głowie” druha Bryka.
Lata 70. to nowe zmiany. Zastąpiono drużyny starszoharcerskie (obecnie wędrownicze) w drużyny Harcerskiej Służby Polsce Socjalistycznej. W swojej metodzie odbiegała od tradycyjnie harcerskiej, kładąc nacisk na masowość i werbalne kształcenie polityczne w ZHP. W Legionowie powstały dwa szczepy HSPS w szkołach średnich (liceum i „handlowce”). W grudniu 1973 r. w Legionowie w kinie „Mazowsze” wystąpił Harcerski Zespół Artystyczny „Gawęda”.
W roku 1975 wprowadzono reformę administracyjną państwa, rozwiązano powiaty i usamodzielniono gminy. Dzięki temu powstał Hufiec ZHP Legionowo. Pierwszym komendantem został hm. Damian Popielarz, następnie w komendzie Chorągwi Stołecznej ZHP. 15.10.1979 r. hufiec przyjmuje imię „Rodziny Skonieckich” członków Gwardii Ludowej – organu zbrojnego komunistycznej Polskiej Partii Robotniczej w czasie okupacji – i otrzymał sztandar.



W latach 80. na fali ruchu solidarnościowego następuje odnowa różnych dziedzin życia społecznego. VII Zjazd ZHP (marzec 1981 r.) rozlicza się częściowo z okresu swojej historii powojennej (m.in. rozwiązuje HSPS ). W naszym środowisku zainteresowanie było spontaniczne. Część instruktorów nawiązała kontakt z KIHAM – kręgiem instruktorów wiodącym w ruchu odnowy harcerstwa. W tym czasie do komendy hufca dołącza hm. Zdzisław Wierzbicki, który przez lata działania staje się ostoją stabilności organizacyjnej i organizatorem hufcowych akcji letnich. W tamtych latach realizowano akcję letniej wymiany młodzieży tzw. bloku państw demokracji ludowej. My gościliśmy młodzież z NRD i Bułgarii oraz uczestniczyliśmy w ich obozach, a także w ZSRR (Zielonograd) i Czechosłowacji. We wszystkich gminach obecnego powiatu legionowskiego działały hufce ZHP.
W marcu 1989 r. IX Zjazd ZHP zmienia numerację na XXVI Zjazd ZHP dla zachowania ciągłości historycznej i stopniowego przechodzenia do pełnej suwerenności organizacyjnej i tradycji harcerskiej.
Lata 90. to rzeczywiste przejście do pełnej samodzielności organizacyjnej i możliwości działania jako organizacja pożytku publicznego. Instruktorzy hufca reagują na te zmiany. W 1993 r. rozwiązano Hufiec Jabłonna i drużyny jabłonowskie przystąpiły do naszego środowiska jako Samodzielny Ośrodek Jabłonna (1993 – 95). W roku 1995 zjazd hufca rezygnuje z patrona hufca jakim była rodzina Skonieckich.
1 stycznia 1999 r. następuje nowy podział administracyjny kraju, powołano 16 nowych województw i powstał powiat legionowski z gminami: Legionowo, Serock, Jabłonna, Wieliszew, Nieporęt. Po rozwiązaniu hufca Serock w roku 1999 część instruktorów i drużyn przystępuje do naszego środowiska, głównie z Zegrza.
Przed rokiem milenijnym przeprowadziliśmy kampanię Bohater, której treścią było: zapoznanie się z historią Szarych Szeregów, odszukanie harcerskich miejsc pamięci oraz odbyć spotkania z kombatantami Szarych Szeregów z terenu Legionowa. 11 marca 2000r. hufiec przyjmuje imię Szarych Szeregów Rój „Tom”. Po akceptacji przez środowisko kombatantów Sz. Sz., którzy w osobach Konrada Karpińskiego Sek. Gen. Stow. Sz. Sz. i prezes legionowskiego oddziału Stow. Sz. Sz. Bronisławę Romanowską-Mazur wręczyli nam uroczysty akt przejęcia tradycji. Nadane rozkazem specjalnym komendanta Chorągwi Stołecznej ZHP hm. Waldemara Kowalczyka w 61. rocznicę powołania Hufca Harcerzy Legionowo. A 29 września 2001 r. został wręczony hufcowi sztandar z pełnym ceremoniałem harcerskim, m.in. mszę św. celebrował kapelan ZHP ks. phm. Jan Ujma.
Następnie przemaszerowaliśmy wraz z asystą i orkiestrą wojskową pod pomnik Polski Walczącej, gdzie złożyliśmy wieniec. Później kominek z udziałem braci harcerskiej i przyjaciół hufca zakończony event`em. W uroczystościach brała udział reprezentacja legionowskich drużyn ZHR.
Hufiec tworzy nowe środowiska w ościennych miejscowościach. Działa drużyna „Nieprzetartego Szlaku” i drużyny specjalności we wszystkich grupach metodycznych. Tworzą 4 szczepy i kilka samodzielnych gromad zuchowych i drużyn harcerskich, w sumie ponad 20 drużyn i kilkudziesięciu instruktorów.
Wraz z początkiem XXI wieku w Legionowie zaistniały drużyny innych organizacji harcerskich i skautowych. W Legionowie i na terenie powiatu legionowskiego obecnie działają drużyny Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej – 22 Legionowska Drużyna Harcerek „Świt” im. Wandy Rutkiewicz (od 2005 r.) i 3 Mazowiecka Drużyna Harcerzy „Wilki” w Nieporęcie. Drużyna legionowska należy do ursynowskiego szczepu 277 (US277) i warszawsko-praskiego hufca ZHR. Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” Federacji Skautingu Europejskiego działa w ramach 1 Legionowski Szczepu złożonego z gromady wilczków, drużyny skautów i Kręgu Młodych Wędrowników (od 2007 r.). Istnieje kilka samodzielnych zastępów skautów i gromad wilczków działających przy innych legionowskich parafiach. Szczepowy dh Zbigniew Minda jednocześnie Komisarz Federalny F.S.E. Szczep należy do warszawskiego hufca „Zawiszy”. Opiekę duszpasterską sprawował ks. Konrad Hasior. Drużyny z Nieporętu tworzą 14 Szczep D.H. i G.Z. „Nieporęt” złożony z gromad zuchów – „Tropki” i „Tropiciele Przyrody”, 14 Drużyny Harcerskiej „Puszcza” oraz Harcerskiego Klubu Turystycznego „Bór”. Należą do Hufca ZHP Zalew (hufiec powstał w 2011 r.). Piękne jest i budujące to, i świadczy o harcerskim braterstwie, że wszystkie organizacje działające na terenie miasta ze sobą współpracują.
10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu pod Smoleńskiem giną tragicznie Protektor ruchu harcerskiego Prezydent RP prof. Lech Kaczyński z małżonką oraz były przewodniczący ZHP poza granicami Kraju, ostatni Prezydent na Uchodźstwie Ryszard Kaczorowski. Obydwaj lecieli wraz z delegacją na obchody 70. rocznicy mordu katyńskiego. Reprezentacja hufca pełniła służbę w dniach Żałoby Narodowej w Warszawie, za którą uczestnicy zostali wyróżnieni odznaką okolicznościową „Razem w służbie”.
Rok 2010 to rok początku obchodów jubileuszu 100. rocznicy narodzin Harcerstwa Polskiego.
Rok 2015 jest symbolicznym jubileuszem 90-lecia harcerstwa legionowskiego.
(*) stan na rok 2012.

Opracował Robert Sztylka

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *