Facebook

HISTORIA. Pionierzy Niepodległego Legionowa (część 1)

2019-08-13 3:17:30

Wkład poprzedników w budowę naszego miasta, w walkę o zachowanie wolności, godności ludzkiej, tożsamości narodowej skłania do refleksji, szczególnie w atmosferze jubileuszu 100. Rocznicy Nazwy Legionowo, który w tym roku obchodzimy i obchodzonego w ubiegłym roku jubileuszu 100. Rocznicy Odzyskania Niepodległości


Pamięć o nich znajdujemy w nazewnictwie ulic, placów, na pomnikach i tablicach pamiątkowych. Gdybym miał wymienić 100 postaci z Legionowa, które w szczególny sposób zasłużyły się dla miasta i jego rozwoju w minionych 100 latach, to mogłyby być to następujące osoby, których wybór subiektywnie przedstawiam. Sprawa może być dyskusyjna, czemu ten a nie ten, ale myślę, że to tylko mała liczba tych, który wnieśli ponadprzeciętny wkład w budowę naszego miasta w różnych jej wymiarach. Każdy może dodać innych jeszcze. O nich nie powinniśmy pamiętać tylko przy okazji tej rocznicy czy innych jubileuszach, ale powinniśmy pamiętać i wykorzystywać ich życiorysy dla kształtowania poczucia dumy z naszego miasta, naszej małej ojczyzny. Postacie szczególnie zasłużone dla miasta Legionowo w minionym stuleciu działalnością patriotyczną, organizatorską, promujących rozwój gospodarczy, z osiągnięciami społecznymi, kulturalnymi sportowymi:

Pionierzy Legionowa:

1. Stanisław Szelowski – legionista, wójt Gminy Legionowo w latach 1932-1939, prezes Ochotniczej Straży Pożarnej w Legionowie w latach 30.

2. Maurycy Potocki – właściciel dóbr Jabłonna – z parcelacji jego gruntów powstawała osada Legionowo, właściciel Huty Szklanej „Jabłonna” zlokalizowanej w Legionowie, organizator elektryczności w Legionowie, właściciel „Zajazdu Potockiego”, pierwszego legionowskiego hotelu wybudowanego przy stacji kolejowej już w 1889 r. na tzw. Gucinie, uczestnik wojny 1920 r. i kampanii wrześniowej 1939 r. oficer rezerwy, żołnierz konspiracji.

3. Stanisław Gierczyński– Właściciel Fabryki Guzików w Legionowie,radny gminy Legionowo w latach 30, zamordowany przez Niemców w Palmirach w lutym 1940 r.

4. Seweryn Kulczycki – Przewodniczący Stowarzyszenia Miłośników Osiedla Jabłonna Legionowa- pomysłodawca i pierwszy organizator Ochotniczej Straży Pożarnej w Legionowie w 1928 r.

5. Jerzy Petersburski – znany kompozytor skomponował m i nn. „Tango Milonga”), wybudował dom w Legionowie, który został przeznaczony na szkolę handlową w latach 30.

6. Lejba Lipszyc – Przedsiębiorca legionowski, właściciel składów budowlanych którego materiały służyły do budowy domów w dynamicznie rozwijającym się Legionowie, mieszkał na ulicy Kopernika 16, bardzo życzliwy mieszkańcom.

7. Wojciech Golik – organizator kina w Legionowie „Bajka”- piątego z kolei dźwiękowego, uruchomianego w Polsce w specjalnie zbudowanym obiekcie, niedawno rozebranym.

8. Płk Edmund Pedenkowski – I dowódca 2 pułku wojsk kolejowych , w 1921 r. przekazał budynek koszarowy na potrzeby szkoły powszechnej w Legionowie ( późniejsza nr 1)

9. Adolf Duszek– Malarz przedwojenny, wykonał m. in. malowidła w kościele w Nieporęcie i na okładce monografii Iwaszkiewiczówny.

10. Mikołaj Bożym – legionowski przedsiębiorca, właściciel zakładu wyrobów betonowych, radny powiatu warszawskiego, komisaryczny wójt Gminy Legionowo we wrześniu 1939 r. zamordowany w Palmirach w lutym 1940 r.

11. Piotr Parol– legionista, organizator i kierownik pierwszej szkoły powszechnej w Legionowie (SP nr 1)

12. Maria Parol z d. Grajnert– pierwsza organizatorka nauczania powszechnego w Legionowie, nauczycielka dzieci pracowników Huty Szklanej już od 1912 r., potem nauczycielka szkoły Powszechnej nr 1., Członkini Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet.

13. Józefa Iwaszkiewiczówna, nauczycielka, opiekunka żeńskiej drużyny harcerskiej w SP nr 1. – największej przedwojennej szkole legionowskiej, autorka monograficznego opracowania o Legionowie z 1935 r., tzw. „Kronika fotograficzna Iwaszkiewiczówny” stanowiącego bezcenne źródło do dziejów Legionowa.

14. Dr Janina Morawska– I kierownik ośrodka służby zdrowia w przedwojennym Legionowie zorganizowanego przy ul. Słowackiego 5, członkini Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet..

15. Chil Majer Rosenberg– organizator żydowskiej gminy wyznaniowej w Legionowie w czasie okupacji 1939-1942 w getcie legionowskim – organizator budowy synagogi przy ul Jagiellońskiej w końcu lat 30, zamordowany w Treblince po likwidacji getta w Legionowie w 1942 r.

16. Stanisław Wardencki – organizator w 1934 r. i potem długoletni kierownik szkoły podstawowej nr 3 w Legionowie, zasłużony pedagog, uczestnik konspiracji i organizator tajnego nauczania, patron ulicy w Legionowie na tzw. III Parceli

17. Ludwik Umiński – Własciciel jednej z pierwszych piekarni w Legionowie przy ul. Kopernika 7, pomocny społeczeństwu w czasie okupacji

18. Bolesław Kołakowski, policjant z Legionowa zginął zamordowany w Twerze w 1940 r. w ramach zbrodni katyńskiej, mieszkał przy ul Handlowej 8

19. Czesław Bobiński – fotograf, utrwalał życie mieszkańców i służył społeczności lokalnej, jego zakład mieścił się w domu przy ul. Kopernika 15.

20. Kpt. Stefan Nowicki – konstruktor w Wojskowej Wytworni Balonów i Spadochronów, mieszkał na Bukowcu przy ul. Słonecznej 1., żołnierz PSZ na zachodzie, po wojnie zaangażowany w uruchomienie zakładu „Awiotex”

21. Feliks Kasprzycki – przedwojenny Sołtys wsi Bukoweiec, która weszła w skład Legionowa w 1952 r..

22. Szczepan Cieślak– znany przedsiębiorca handlowy, właściciel przedwojennej i powojennej rozlewni piwa i oranżady przy ul Handlowej 10

23. Ks. Anatol Sałaga – proboszcz parafii pod wezwaniem Jana Kantego w Legionowie, zasłużony duszpasterz, organizator budowy kościoła i cmentarza w przedwojennym Legionowie, duszpasterz w okresie II wojny w Legionowie, autor „Kolędy Legionowskiej”, były kapelan w legionach polskich w czasie I wojny światowej.

24. Jan Popławski- mistrz murarski, zasłużony budowniczy domów w Legionowie, uhonorowany przez Premiera Felicjana – Sławoj Składkowskiego w 1938 r. brązowym Krzyżem Zasługi.

25. Gen. dyw. Bolesław Roja – ojciec chrzestny nazwy miasta Legionowo, legionista, szef Inspektoratu Piechoty Legionów w 1919 r. w Legionowie ( Jabłonnie Legionowej) , uczestnik wojny 1920 r. i 1939 r., zamordowany przez Niemców w Obozie Koncentracyjnym w Saksenchauzen w 1940 r. , patron ulicy na Bukowcu.

26. Gen. dyw. Lucjan Żeligowski – w sierpniu 1920 r. poprowadził 10 . Dywizję Strzelców Kaniowskich z Legionowa na Radzymin w najtrudniejszym momencie Bitwy Warszawskiej, Dywizja Żeligowskiego odrzuciła Rosjan od Warszawy i od tego m. in. momentu zaczęły się polskie sukcesy zwane „Cudem nad Wisłą”.

27. Mjr. Stanisław MłotParczyński – legionista, żołnierz I Kompanii Kadrowej, oficer Polskiej Organizacji Wojskowej, dowódca pierwszego regularnego oddziału wojska Polskiego organizowanego w Legionowie – 1. batalionu 1. pułku piechoty legionów im J. Piłsudskiego organizowanego w miejscowych koszarach od 29 listopada 1918 r.- bohater wojny 1920 r. poległ w 1920 r. pod Kijowem

28. Ppłk Aleksander WilczWilsz – Kierownik Centralnych Zakładów Balonowych w Legionowie w latach 20. –największego zakładu produkcyjnego w Legionowie, pilot balonowy, uczestnik wojny 1920 r. i 1939 r., żołnierz konspiracji, patron ulicy na Bukowcu.

29. Mjr Stanisław Mazurek – legionista, pilot balonowy, kierownik Wojskowej Wytworni Balonów i Spadochronów do 1939 r., kierownik projektu budowy balonu stratosferycznego „Gwiazda Polski” w 1938 r. największego ówcześnie balonu świata, uczestnik wojny 1920 i 1939, oraz II wojny światowej w Wielkiej Brytanii, inicjator budowy pomnika Józefa Piłsudskiego oddanego w Legionowie przy ul. Wąskiej w 1931 r.

30. Inż. Józef Rojek – pracownik Centralnych zakładów Balonowych, a potem szef własnej firmy Wyworni Wyrobów Gumowych, produkującej m. in. balony do sondowania atmosfery

31. Prof. Stanisław Srokowski– znakomity polski geograf, autor wojennej kronik Legionowa mieszkał na Bukowcu przy ul. Wrzosowej 31, uhonorowany nazwą miejscowości Srokowo na Mazurach

32. chor. Edward Szewczuk, saper kolejowy , budowniczy umocnień na Westerplatte, uczestnik walk o Westerplatte w 1939 r., mieszkał przy ul Wilcza 2

33. St. sierż Tadeusz Szklarek – żołnierz 2. batalionu mostów kolejowych, mieszkał w Legionowie przy ul . Daliowej 20 , Sybirak, uczestnik bitwy o Monte Cassino, liczne jego pamiątki znajdują się w Muzeum Historycznym

34. płk. pilot i obserwator balonowy Julian Sielewicz– dowódca 2 . Batalionu Balonowego i komendant garnizonu Legionowo do 1939 r. zamordowany przez NKWD w Katyniu w 1940 r. uczestnik wojny 1920 r. i 1939 r. kawaler Virtuti Militari, patron 1. Legionowskiego Batalionu Zaopatrzenia 1. Dywizji Zmechanizowanej i Oddziału Rozpoznania Obrazowego w Białobrzegach.

35. Gen. bryg. Józef Dziadura – były dowódca 1. Dywizji Zmechanizowanej w latach 50 w Legionowie i dowódca Garnizonu Legionowo, przed wojną żołnierz 1. Dywizjonu Pociągów Pancernych, uczestnik Kampanii Wrześniowej i szlaku Bojowego 1. Dywizji Piechoty 1943-1945. Sybirak. Zasłużony także dla powstania obecnego obiektu poczty w Legionowie.

36. Ppor. Józef Góralczyk – legionista 3 pp leg w latach 1914 – 1917, obrońca Lwowa 1918 r. bohater wojny 1920 r., zasłużony instruktor szkolenia w 2. Batalionie mostów kolejowych, uczestnik kampanii wrześniowej 1939, uczestnik spotkań historycznych z młodzieżą szkolną i żołnierzami garnizonu Legionowo, ostatni legionista pochowany w Legionowie w 1994 r., kawaler Krzyża Walecznych.

37. Olga Jagiełlowicz – uhonorowana Medalem „Sprawiedliwy wśród narodów świata” za przechowanie pięcioosobowej rodziny żydowskiej w Legionowie w czasie okupacji.
38. Danuta Szklarek z d. Jagiełowicz- uhonorowana Medalem „Sprawiedliwy wśród narodów świata” za przechowanie pięcioosobowej rodziny żydowskiej w Legionowie w czasie okupacji.

39. Anatoliusz Bryk – zasłużony działacz harcerski, Harcmistrz ZHP, pracownik Polskiego Czerwonego Krzyż, sanitariusz szpitala wojennego w Legionowie w 1939 r. i szpitala gminnego w czasie okupacji oraz w okresie powojennym, żołnierz konspiracji i uczestnik Powstania Warszawskiego w Legionowie.

40. Jerzy Siwiński– dyrektor przedwojennej szkoły handlowej w Legionowie, organizator Tajnego Nauczania w Gimnazjum Kupieckim w czasie II wojny światowej, zamordowany w czasie Powstania Warszawskiego w Legionowie, patron Zespołu Szkół Ponadpodstawowych w Legionowie

41. Mieczysław Smerek – bohater wojny 1920 r. uczestnik konspiracji i Powstania Warszawskiego, organizator wydawania konspiracyjnego czasopisma w Legionowie „Reduta”, działacz Związku Inwalidów Wojennych, patron ulicy przy Kozłówce

42. Mjr Stanisław Feliszek– legionista, żołnierz Ak i weteran walki 1 . Dywizji Piechoty o Berlin w 1945 r. , społecznik –współinicjator założenia Towarzystwa Przyjaciół Legionowa w 1979 r. i jego I prezes.

43. Mjr dr Franciszek Amałowicz- organizator struktur I rejonu VII Obwodu Armii krajowej w Legionowie, uczestnik powstania warszawskiego, szykanowany sybirak wywieziony obozów karnych w Rosji Radzieckiej – 1944r – 1952. Po powrocie z Syberii zasłużony lekarz na Dolnym Śląsku.

44. Ppłk Roman Kłoczkowski– oficer balonowy, zastępca dowódcy,– kwatermistrz przedwojennego 2. Batalionu Balonowego, uczestnik wojny 1920 r i 1939 r., dowódca pułku Armii Krajowej w Legionowie, organizator Powstania Warszawskiego w Legionowie i w obszarze działania VII Obwodu Armii Krajowej, szykanowany w okresie PRL. Mieszkał przy ul Słonecznej 7, uhonorowany tablicą pamiątkowa na Bukowcu.

45. Rodzina Rykaczewskich – zasłużeni członkowie konspiracji i działacze katoliccy – patroni ronda w Legionowie

46. Prof. Tadeusz Gołębiewski – żołnierz konspiracji i uczestnik Powstania Warszawskiego, działacz kombatancki, patron ronda w Legionowie.

47. Anna Barbara Skoniecka – bojowniczka Armii Ludowej w czasie drugiej wojny światowej, uczennica szkoły handlowej w Legionowie, zginęła w Powstaniu Warszawskim w sierpniu 1944 r., członek znanej legionowskiej rodziny spalonej przez Niemców w domu przy ul Królowej Jadwigi w styczniu 1944 r.

48. Rotmistrz (płk) Witold Pilecki – bohater narodowy, uczestnik wojny 1920, 1939, konspiracji i podziemia antykomunistycznego, patron ulicy w Legionowie na Bukowcu.

49. Ppłk. pilot balonowy Franciszek Hynek – legionista w 3 ppleg, mistrz świata.

50. Ppłk. pilot balonowy Władysław Pomaski, POW-iak- mistrz świata.

Koniec części pierwszej
Erazm Domański

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *