Facebook

LEGIONOWO. „Legionowski Katyń” czyli historia Leśniczówki na Bukowcu

2021-10-25 6:26:45

W niedzielę, 17 października br. oprócz marszu pamięci po miejscach masowych egzekucji w Lesie Legionowskim, odbyło się również otwarcie terenu rekreacyjnego nad stawem „Leśniczówka”. Przypominamy jego historię…


Jeziorko leśniczówka, podobnie jak i inne zbiorniki wodne tego typu w Pradolinie Wisły, powstało w dawnym zagłębieniu koryta rzecznego. Po ostatecznym ukształtowaniu się współczesnej Wisły, okolice jeziorka zostały odcięte od rzeki piaszczystymi wydmami.

Chochole Błoto

Do drugiej połowy XIX wieku wokół dzisiejszego jeziorka rozciągały się rozległe mokradła nazywane „Chocholim Błotem”. Całość terenu wraz z okolicznymi lasami wchodziła w skład należącego do rodziny Potockich majątku Jabłonna. W połowie XIX w, w związku z intensyfikacją gospodarki leśnej, na piaszczystym brzegu wzniesiono drewnianą leśniczówkę. Na skutek stopniowego spadku poziomu wód gruntowych, znaczna część dawnego „Chocholego Błota” porosła lasem, a samo jeziorko przybrało formę długiego na ponad pół kilometra rowu. Począwszy od końca XIX w. na mapach pojawiła się nazwa „Leśniczówka Bukowiec”.

Sztab Armii Krajowej

W okresie II wojny światowej w lesie na Bukowcu, Niemcy dokonywali masowych egzekucji mieszkańców Legionowa oraz więźniów Pawiaka. W trakcie Powstania Warszawskiego w leśniczówce stacjonował sztab I Rejonu VII Obwodu Armii Krajowej „Obroża”. 4 sierpnia 1944 r. dowódca Legionowskiego Pułku AK płk Roman Kłoczkowski ps. „Grosz” zarządził zbiórkę wszystkich powstańczych oddziałów, podczas której ogłosił zakończenie walk oraz ponowne przejście do konspiracji. Z kilkuset zgromadzonych powstańców wybrano najlepiej uzbrojonych i utworzono z nich batalion pod dowództwem por. Bolesława Szymkiewicza ps. „Znicz”, który następnie PRZEPRAWIŁ się przez Wisłę i kontynuował walkę w ramach Grupy AK Kampinos. W październiku 1944 r. Las Legionowski stał się miejscem zaciętych walk pomiędzy wojskami niemieckimi i sowieckimi. W ich wyniku budynek leśniczówki uległ całkowitemu zniszczeniu, a okoliczny teren na wiele lat stał się niedostępny ze względu na ogromną ilość pól minowych oraz niewybuchów.

Miejsce wypoczynku

W okresie powojennym Jeziorko Leśniczówka stało się ulubionym miejscem odpoczynku mieszkańców Legionowa. Począwszy od lat 70 XX w. lustro wody w jeziorku zaczęło się dynamicznie obniżać. Spowodowane było to intensywną melioracją oraz osuszaniem terenu pod budowę legionowskich bloków. W drugiej połowie lat 70 staraniem Mazowieckiego Kombinatu Budowlanego, popularnie nazywanego „Fabryką Domów”, teren wokół jeziorka został uporządkowany – na brzegach wybudowano drewniane wiaty wypoczynkowe, ścieżkę zdrowia oraz drewnianą scenę, na której w dni wolne od pracy odbywały się występy i potańcówki. Drewniana zabudowa przetrwała do końca lat 80. W kolejnych dziesięcioleciach jeziorko stopniowo wysychało oraz zarastało, kurcząc się do obecnych rozmiarów.

Mogiły w Lesie Legionowskim

W okresie okupacji las na Bukowcu wchodził do tzw. „Warszawskiego Pierścienia Śmierci”. Położone w pobliżu jeziorka Leśniczówka mogiły mają charakter symboliczny – krzyże ustawiono na miejscach masowych egzekucji dokonanych przez Niemców w latach 1942-1944.
Pierwsze masowe egzekucje w lesie na Bukowcu miały miejsce w październiku i listopadzie 1942 r., kiedy to Niemcy mordowali Żydów ukrywających się po likwidacji legionowskiego getta. Według szacunków zabito wówczas blisko 50 osób, spośród których znaczną część stanowiły dzieci. Większość zbrodni miała miejsce w pobliżu toru kolejowego, w bliskiej odległości od zabudowań. Począwszy od 1943 r. do Lasu Legionowskiego Niemcy zaczęli przywozić więźniów Pawiaka. Z zachowanych relacji wynika, iż wiosną 1943 r. do lasu na Bukowcu wjechały trzy więzienne „budy”, z których każda transportowała średnio ok 50 osób. Okoliczni mieszkańcy słyszeli strzały, jednakże cały teren był otoczony przez wojsko.

„Legionowski Katyń”

Kolejne egzekucje miały miejsce w maju i w listopadzie 1943 r. Wówczas to do lasu na Bukowcu przyległa nazwa „Legionowskiego Katynia”. Ze względu na zacieranie śladów zbrodni przez okupanta oraz późniejsze zniszczenia wynikłe z intensywnych walk frontowych jesienią 1944 r. większości mogił nie udało się odnaleźć. W 1946 r. na podstawie zeznań świadków odnaleziono zaledwie 6 mogił, z których ekshumowano szczątki 37 osób. Ogólnie z terenu miasta Legionowa i najbliższych okolic ekshumowano 35 zbiorowych mogił. Szczątki ofiar przeniesiono na zbiorową kwaterę na legionowskim cmentarzu. W latach 50 wzniesiono na niej symboliczny obelisk upamiętniający pomordowanych mieszkańców miasta.
Porównanie rezultatów powojennych ekshumacji z wskazywaną przez świadków liczbą ofiar jednoznacznie wskazuje, iż większość mogił nie została odnaleziona, a szczątki pomordowanych nadal spoczywają w lesie.

Nadleśnictwo Jabłonna

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *