Facebook

LEGIONOWO. LUDNOŚĆ ŻYDOWSKA W LEGIONOWIE I JEJ ZAGŁADA

2018-07-07 12:31:35

Kilka miesięcy temu ukazała się książka Jacka Emila Szczepańskiego opisująca dzieje ludności żydowskiej w Legionowie, od czasu powstania miejscowości w 1887 r. do momentu zagłady w 1942 r. Jest to także pierwsza pozycja przedstawiająca kompleksowo działalność legionowskiego getta. Książka została wydana staraniem Muzeum Historycznego w Legionowie w 75 rocznicę Zagłady Żydów w Legionowie.

Poniżej fragmenty książki

„W połowie sierpnia 1920 r. na rozkaz gem. Kazimierza Sosnowskiego w Jabłonnie Legionowej utworzono obóz internowania dla polskich żołnierzy wyznania mojżeszowego. Wobec najazdu bolszewickiego zarzucono im nielojalność wobec państwa polskiego i sympatie probolszewickie. Były to krzywdzące posądzenia, a fala protestów szerokim echem odbiła się w prasie ogólnopolskiej, a nawet wśród posłów na Sejm.(…)

Od pierwszych dni okupacji hitlerowcy szykanowali legionowskich Żydów. Wprowadzali restrykcyjne rozporządzenia sankcjonujące rabunek mienia. Ze sklepów Żydowskich, które specjalnie oznakowano, żołnierze i miejscowi Niem,cy zabierali towary bez zapłaty i pokwitowania. 5 października 1939 r. Komendantura Miejscowa Wermachtu w Legionowie rozkazała ludności żydowskiej oddać bezpłatnie: 100 kołder, 100 kg mydła, 100 nocników, 300 koszul nocnych i 300 par kalesonów. Dzień później zażądano lamp i piecyków. Hitlerowcy sprofanowali także legionowska bożnicę przy ul. Jagiellońskiej. W poszukiwaniu kosztowności wyrąbali dziurę w drewnianej podłodze. Żydom zakazano wchodzenia do restauracji. Mieli nakaz kłaniania się Niemcom i ustępowania im z drogi. (…)

Formalnie Dzielnica Żydowska w Legionowie została utworzona 15 listopada 1940 r. Zostali do niej przymusowo przesiedleni Żydzi z terenu Legionowa, z gminy Jabłonna (z Jabłonny, Bukowa, Dąbrówki, Henrykowa, Wiśniewa Piekiełka Choszczówki, Płud, Białołęki Dworskiej) oraz gminy Nieporęt. W sumie w dzielnicy Żydowskiej w Legionowie skupiono około 2,5 – 3 tys. osób, w tym 500 dzieci poniżej 10 roku życia. (…)

Drewniana tabliczka z legionowskiego getta z napisem „Judischs Wohgne” i „Dzielnica Żydowska”

Miesiąc po utworzeniu getta ukazało się rozporządzenie o zakazie jego opuszczania,. Skutkowało to faktycznym odizolowaniem społeczności żydowskiej od pozostałej części Legionowa. Jednocześnie hitlerowcy zabronili ludności „aryjskiej” wstępu na teren Dzielnicy Żydowskiej. Getto nie było ogrodzone, ale jego granice od czasu do czasu patrolowała niemiecka żandarmeria z Jabłonny i tzw. Policja Polska z posterunku w Legionowie, zwana częściej policją granatową od koloru munduru. (…)

Latem i jesienią 1942 r. w ramach Akcji Reinhardt nastąpiła niemal całkowita Zagłada ludności żydowskiej Mazowsza. Przez Legionowo przejeżdżało wiele pociągów specjalnych eskortowanych przez żołnierzy SS. Były to hitlerowskie transporty śmierci, wywożące mazowieckich Żydów do obozów śmierci. Przejmującym tego świadectwa jest odręczna kartka wyrzucona z wagonu na stacji Legionowie 16 grudnia 1942 r. z tekstem:

Proszę wrzucić do skrzynki przez grzeczność
dopłata 13 gr. (Legionowo)
W-wa, Nalewki 47/19
Dziś wyruszyliśmy z Płońska, cała nasza rodzina i wszystkie Żydy wyjechali.
Bądź przytomna, bo jedziemy na wesele. Do widzenia Dawid.(…)”

 

 

 

Za tydzień, następnym numerze TiO, ukaże się recenzja tej publikacji.
red.

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *