Facebook

PAŁAC W JABŁONNIE. Profesor artystą – Spotkanie z muzyką, rysunkiem i rzeźbą

2017-09-30 1:30:54

Dzięki temu, że muzykowanie zbiegło się z Festiwalem Nauki
(24 IX), wzbogacono je wydatnie treściami edukacyjnymi


Akordeonista Klaudiusz Baran przeplatał grę prelekcją. Usłyszeliśmy sporo informacji z zakresu teorii i historii muzyki oraz instrumentoznawstwa. Oczywiście najbardziej pouczające jest samo produkowanie się akordeonisty na estradzie koncertowej. Instrument przeznaczony, zdawałoby się, do muzyki tanecznej, doskonale sprawdza się przy wykonywaniu muzyki artystycznej. Jedna z ciekawostek: akordeon zaopatrzony w klawisze podobne do fortepianowych to konstrukcja wtórna, przystosowana do ręki takiego wykonawcy, co zżył się z fortepianem i posługiwanie się klawiaturą guzikową sprawiłoby mu trudności. Natomiast oryginalny jest instrument wyposażony w guziki zarówno dla prawej, jak i lewej ręki.


Najpierw usłyszeliśmy Wariacje Goldbergowskie Bacha, dzieło w oryginale napisane na klawesyn. Transkrypcja, której dokonał Klaudiusz Baran, jest ze wszech miar uzasadniona, jako że na czele wariacji stoi Aria, forma o charakterze śpiewnym. Tę Arię o wiele łatwiej wyśpiewać na akordeonie niż na klawesynie czy nawet fortepianie.
Trwająca trzy wieki epoka Bacha i jego następców może się nam wydawać rajem utraconym. O kompozytorach działających w XX i XXI w., dla których system dur-moll jest już kategorią historyczną, można rzec, iż zostali z tego raju wygnani. Jest jednak możliwy inny punkt widzenia. Łatwo sobie wyobrazić takich współczesnych kompozytorów, którzy zamiast opłakiwać utratę raju traktują swoją sytuację jako wyzwolenie. Takim kompozytorem jest Sofia Gubajdulina. Jej utwór De profundis byłby dawniej nie do pomyślenia; zawiera efekty, o których się XIX-wiecznemu konstruktorowi akordeonu nie śniło (w pewnym momencie słychać jedynie odgłos pracujących miechów).


Ten utwór będący owocem inspiracji na wskroś religijnej, nawiązujący do Psalmu 130, to w przeciwieństwie do innych dawnych opracowań o tym samym tytule – muzyka kosmiczna. Chcę przez to powiedzieć, że budzi skojarzenia nie tyle z Ziemią Świętą, co ze wszechświatem i jego Stwórcą.


Z kolei utwór Astora Piazzolli. Jeśli Wariacje Goldbergowskie przyrównamy do chleba ze wspaniałej mąki, takiego, o którym mowa w kościelnej pieśni Panie, dobry jak chleb, to owo Milonga Prelude przywodzi na myśl nie pierwszej świeżości tort oblany przesłodzonym syropem. Ta moja osobista opinia bardzo by zgorszyła Klaudiusza Barana, który jest wielbicielem Piazzolli. Owo uwielbienie wcale mnie nie dziwi, gdyż Piazzolla był mistrzem w grze na bandoneonie, toteż wszystko, co skomponował na ten instrument, musi być siłą rzeczy napisane ze znajomością jego specyfiki i dla każdego bandoneonisty stanowi wdzięczne pole do popisu. Na bis usłyszeliśmy właśnie utwór na bandoneon autorstwa Piazzolli i można było dokładnie przyjrzeć się tej „harmoszce”.
W programie znalazła się jeszcze Sonata „Słowiańska” Władimira Zubickiego, muzyka, a nie muzyczka, coś, co – na szczęście – nie miało już nic wspólnego z „Tangiem Milonga, tańcem mych marzeń i snów” i temu podobnymi dancingowymi kawałkami.
Jednym ze słuchaczy, wstrząśniętych (jak wyznał) do głębi, był Roman Pietrzak, twórca rysunków i rzeźb wystawionych tegoż dnia w Oranżerii i po koncercie zademonstrowanych publiczności. Twarze na niektórych portretach ujęte są całkiem realistycznie i to w sposób świadczący, że rysownik niewiele musiałby się uczyć od mistrzów renesansu. Właśnie to połączenie dawnego realizmu z kapryśną, arcynowoczesną kreską i wyrafinowaną kolorystyką wydaje mi się w tych pracach szczególnie interesujące.


Rzeźby zdradzają poczucie humoru, np. kciuk wyposażony w nogi… Artysta wyznał, że nie jest skrępowany żadnymi oczekiwaniami ze strony odbiorców, tworzy dla siebie, dla własnej przyjemności i może sobie pozwolić na wszelkie ekstrawaganckie skojarzenia, dać upust nieokiełznanej fantazji.
Antoni Kawczyński

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *